Jute

Wat is jute?

Jute, ook wel de « gouden vezel » genoemd, is een natuurlijk plantaardig materiaal waarvan de zijdeachtige en sterke vezel in de textielindustrie wordt gebruikt. Deze biologisch afbreekbare natuurlijke vezel wordt verbouwd in laaggelegen tropische gebieden en is milieuvriendelijk: de teelt is afhankelijk van regenwater en vraagt weinig kunstmest en pesticiden. Dat maakt het een duurzaam materiaal bij uitstek.

Jute in een paar cijfers

1. 2e meest verbouwde plant na katoen (qua productie- en consumptievolume)
2. 3,5 miljoen ton jutevezel per jaar geproduceerd
3. 1 hectare jute neemt 15 ton koolstofdioxide op en produceert 11 ton zuurstof
4. Bangladesh en India zijn goed voor meer dan 90 % van de wereldwijde juteproductie
5. Jute voorziet vandaag in het levensonderhoud van 20 miljoen mensen in India en Bangladesh!

Jute en klimaat: welke omstandigheden zijn nodig om jute te produceren?

Jute is sterk afhankelijk van het weer en van waterlopen. Dit natuurlijke plantaardige materiaal heeft veel water en vocht nodig om goed te groeien. Het groeit in vochtige streken met temperaturen tussen 24 en 38 graden, en waar jaarlijks minstens 1 000 mm neerslag valt.

Jute en internationale handel: een nieuwe opleving?

De jutevezel werd veel gebruikt tijdens de Industriële Revolutie en streefde linnen en hennep voorbij bij de productie van traditionele producten zoals jutestof of zakken voor voedingsmiddelen (jutezakken voor aardappelen, rijst, wol enz.). In de jaren 1980 raakte de jute-industrie in verval door de opkomst van synthetische verpakkingen en textiel, maar vandaag zit ze in volle opmars. Dit biologisch afbreekbare natuurlijke materiaal is veelzijdig en kent nu tal van toepassingen. Het wordt zowel in de textielindustrie gebruikt (tassen, kleding, tapijten, gordijnen) als voor verpakkingen van landbouwproducten, decoratie, cosmetica, brandstoffen of composietmaterialen (bijvoorbeeld voor de bouw van boten of auto's). Ingenieurs gingen zelfs de uitdaging aan om een composietauto van jutevezel te bouwen! Jutevezel blijkt vandaag een interessant alternatief voor synthetische materialen: het zijn trouwens « de ecologische eigenschappen van jute die dit product opnieuw op de internationale markt hebben gezet »

Juteproducerende landen

Gemiddeld zijn India en Bangladesh goed voor 90% van de wereldwijde juteproductie. In Bangladesh leven tussen 4 en 4,5 miljoen boeren van de juteteelt. Wil je meer weten? Ontdek dan het artikel en de infographic van Bhallot.

Jute en textielindustrie: waarom vandaag jute gebruiken?

Jute is zacht en sterk (weinig rekbaar) en verbetert het ademend vermogen van producten. Jute wordt gebruikt voor touwwerk (touwen, draden en koorden), voor het maken van tassen (jutetassen) en voor tapijten, gordijnen en stoelbekleding. Door zijn ecologische karakter is het een voorkeursmateriaal in de verantwoorde textielindustrie. Het verantwoorde merk Bhallot (opgericht in 2017) richtte zich trouwens op deze markt met tassen voor elke dag van jutestof, rechtstreeks gemaakt in Bangladesh van een sterke en ecologische vezel. Elke tas wordt gemaakt door een coöperatie van ambachtslieden met fairtradecertificering van het label World Fair Trade Organization. Deze verantwoorde en ethische tassen beleven zo een tweede jeugd en vervangen het beeld van de aardappelzakken van vroeger. Dit natuurlijke plantaardige materiaal geniet vandaag dus de voorkeur in de textielindustrie. In een advies uit 2015 benadrukte de CESE (Conseil Economique Social et Environnemental) de essentiële rol van jute in de textielindustrie vandaag: net als hennep en linnen heeft dit natuurlijke materiaal ecologische kwaliteiten en een economisch potentieel dat je niet kunt negeren.

Van jutevezel tot kledingstuk: welke productiestappen?

Van de oogst tot de verwerking van de vezel…

Jute wordt elk jaar met de hand geoogst, tussen de 120e en 150e dag, wanneer de bloem begint te verwelken en de vrucht van de plant zich begint te vormen. De delicate oogst vraagt veel arbeidskrachten. Net als hennep ondergaat jute een roting in water. Bij deze methode worden de vezels losgemaakt door de vezelige bast van de stengel te scheiden. Roten kan chemisch of natuurlijk gebeuren. Door de kosten van chemicaliën kiest men vaak voor de natuurlijke manier, wat heel positief is voor het milieu en de consument. De kwaliteit van het product gaat er helemaal niet op achteruit. De jutestengels worden drie dagen ondergedompeld in stilstaand of traag stromend water.

Door de fermentatie komt de bast los en wordt de rest van de stengel vrijgemaakt. Daarna volgt het ontschorsen, waarbij de stengels bundel per bundel worden geslagen om de bast te breken. De vezels worden gereinigd, uitgewrongen en twee à drie dagen in de zon gedroogd voordat ze op markten en aan fabrieken worden verkocht.

Naar de productie en het weven in de fabrieken

In de fabrieken worden de jutevezels vervolgens gesorteerd op kleur, lengte en graad (kwaliteit van de vezel). Daarna worden ze verwerkt tot draden en koorden waarvan stof wordt gemaakt (jutestof). Van die stof worden gordijnen, stoelbekleding, tapijten, tassen, kleding enz. gemaakt. Soms wordt de natuurlijke vezel gemengd met andere, synthetische vezels. Ook kunnen de fijnste draden worden gescheiden om zijde te imiteren. We verwijzen je nog eens naar deze infographic van Bhallot die het productieproces in detail uitlegt.

Jute en milieu: een biologisch afbreekbaar en recycleerbaar natuurlijk plantaardig materiaal als basis voor ethische en verantwoorde mode

Een biologisch afbreekbare en recycleerbare natuurlijke vezel van plantaardige oorsprong!

Je hebt het begrepen: jute heeft veel voordelen voor het milieu en vormt de basis van verantwoorde en ethische mode. Dit natuurlijke plantaardige materiaal verbruikt veel minder water dan katoen (voor 1kg jute is gemiddeld 125 keer minder water nodig dan voor 1kg katoen). Jute heeft geen kunstmest of pesticiden nodig om te groeien en stoot weinig CO2 uit. De juteteelt respecteert de natuurlijke cyclus van de bodem: dankzij wisselteelt blijft de bodem vruchtbaar en stijgt de productiviteit op natuurlijke wijze. Ook de verwerking is milieuvriendelijk: het roten in water krijgt de voorkeur boven te dure chemische behandelingen. Tot slot verloopt het hele spin- en weefproces droog, in tegenstelling tot dat van katoen, waarvoor veel chemische behandelingen nodig zijn. Jutevezel is ruw, ecologischer en van nature sterker.

Korte geschiedenis van de jutetas, hét antiConsumentistische symbool!

In 1978 bracht GEPA (een Duits fairtradebedrijf) de jutezak weer in de mode door er boodschappentassen van te maken. Met slogans als « Jute Statt plastic », « jute in plaats van plastic », werd de jutetas al snel het symbool van een hele generatie die brak met de consumptiemaatschappij. Eind jaren 70, tijdens de grote sociale bewegingen, zag je op betogingen niets anders meer!

Bron: « Le sac en toile de jute », Arte, 14 april 2018

Een ethische en verantwoorde sector?

De juteteelt, ook wel « het goud van Bengalen » (Gold of Bengale) genoemd, onderhoudt vandaag ¼ van de bevolking van India en Bangladesh en voorziet in het levensonderhoud van 20 miljoen mensen die direct of indirect (lokale markten, maakindustrie enz.) van dit natuurlijke materiaal afhankelijk zijn. Ook al zijn de arbeidsomstandigheden zwaar (handwerk, soms moeilijke weersomstandigheden), de juteproductie lijkt eerlijker voor de bevolking dan die van katoen. De productiemethoden van jute zijn meer lokaal en waarborgen boerenvakmanschap dat in de dorpen van generatie op generatie wordt doorgegeven. De afgelopen jaren zijn er veel boerencoöperaties ontstaan die erkend zijn door het label World Fair Trade Organization. Dit label garandeert dat deze coöperaties van kleine producenten een eerlijke en stabiele prijs krijgen voor hun producten en dat het productieproces en de organisatiestructuur de menselijke waardigheid en de veiligheid van de werknemers respecteren. Ver weg van de textielfabrieken die op grote schaal produceren en verantwoordelijk zijn voor duizenden doden in Bangladesh!

Conclusie: wat zijn de voor- en nadelen van jute?

Jute is een sterk en ecologisch natuurlijk plantaardig materiaal. Met de natuurlijke vezel kun je milieuvriendelijke kleding, tassen of stoffen maken. Het is een goed alternatief voor synthetische materialen. Omdat jute weinig water en chemicaliën nodig heeft, is de productie ecologischer dan die van katoen. Ook al hebben we geen precieze cijfers, de jutehandel lijkt te passen in een logica van eerlijke handel, in lijn met verantwoorde en duurzame mode. Alles wijst erop dat dit een plantaardig materiaal is om voorrang te geven in onze winkelwagen!