Gerecycled goud is een alternatief dat milieuvriendelijker en goedkoper is dan vers gewonnen goud uit mijnen: gerecycled goud ontstaat door bestaand goud om te smelten, waarna het opnieuw wordt gevormd tot een nieuw sieraad. In principe zorg je met gerecycled goud dat er geen nieuw afval ontstaat, doordat je de uitputting van natuurlijke hulpbronnen beperkt, zonder extra broeikasgassen uit te stoten. Toch zijn er veel vragen over de werkelijke impact van gerecycled goud. Geen paniek, we leggen je alles uit!
Om te beginnen is goud een heel kostbaar materiaal dat zelden wordt weggegooid: goud recyclen is dus een heel gangbare en wijdverspreide praktijk. Sinds de ontdekking van goud, meer dan 6000 jaar geleden, is slechts 2% van het gewonnen goud verdwenen. Bovendien kan met de jaarlijkse hoeveelheid gerecycled goud worden voldaan aan de jaarlijkse vraag naar goud. Dan kun je je terecht afvragen waarom er in 2018 wereldwijd 3260 ton goud werd gewonnen.
In werkelijkheid wordt de helft van het goud gebruikt voor sieraden, maar dat is niet de belangrijkste reden voor goudwinning: goud is een edelmetaal dat op zich waarde heeft, omdat het een veilige belegging is: in 2017 werd 30% van de wereldwijde goudproductie gebruikt voor investeringen. Daarom hebben veel partijen er belang bij dat de mijnbouw doorgaat. Minder of zelfs geen goudwinning meer zou dus pas mogelijk zijn als de waarde van goud (dus de prijs) drastisch daalt of als de mijnreserves (de wereldwijd beschikbare goudvoorraad) niet meer te exploiteren zijn.
Goudwinning heeft veel ecologische gevolgen. Ten eerste verandert ze natuurlijke landschappen ingrijpend in 'maanlandschappen': bomen worden gekapt om de grond af te graven. Daarnaast zijn er bij goudwinning veel chemicaliën nodig, zoals kwik of cyanide, die lucht, water en bodem vervuilen. Tot slot vraagt goudwinning een duizelingwekkende hoeveelheid water.
© Ivan Bandura / Unsplash
Goudwinning heeft ook een grote sociale impact. Meestal worden lokale gemeenschappen die op goudmijnen wonen onteigend, niet altijd met financiële compensatie of herhuisvesting. Bovendien zijn de chemische stoffen die bij goudwinning worden gebruikt, zoals kwik, heel gevaarlijk voor de gezondheid van levende wezens (mensen, dieren en planten). Tot slot zijn de arbeidsomstandigheden in mijnen vaak erg slecht: kinderarbeid komt vrij vaak voor en arbeiders krijgen nauwelijks beschermingsmiddelen.
Gerecycled goud: een effectieve manier om mijnbouw niet te steunen?
Enerzijds is kiezen voor gerecycled goud een manier om mijnbouw niet te steunen, omdat er geen nieuw materiaal wordt geproduceerd. De benaming 'gerecycled goud' maakt het echter ook mogelijk om productieafval te gebruiken. Neem luxemerken, die per stuk ongeveer 50% productieafval hebben: zij kunnen nieuw gewonnen goud gebruiken voor sommige stukken en daarna hun eigen afval inzetten als 'gerecycled goud'. Dat vermindert weliswaar afval, maar heeft geen enkele invloed op de goudwinning.
Goudwinning op zich lijkt dus niet af te hangen van de consumptie. Toch zorg je er met gerecycled goud voor dat je niet rechtstreeks bijdraagt aan de voortdurende goudwinning.
Wereldwijd zijn 100 miljoen mensen voor hun levensonderhoud afhankelijk van de goudwinning. Alleen gerecycled goud kopen roept dus vragen op, omdat het de ontwikkeling van bepaalde delen van de wereld niet ondersteunt. Toch vinden wij dat de traditionele goudwinning onfatsoenlijke arbeidsomstandigheden biedt, die maar zelden duurzaam zijn.
Er is nog een alternatief: goud met het Fairmined-label. Dit label garandeert dat het goud wordt gewonnen in legale en zelfstandige, milieugecontroleerde, ambachtelijke en kleinschalige mijnen. Het label waarborgt de traceerbaarheid van het goud en transparantie over de winningsomstandigheden. Goud met het Fairmined-label voldoet zo aan meerdere eisen, zoals geen kinderarbeid, goede beschermingsmiddelen, het recht van mijnwerkers om zich in vakbonden te organiseren en werkzekerheid.
